Co warto wiedzieć o profilu lipidowym?

Z tego artykułu dowiesz się od lekarzy:
  • Czym jest lipidogram?
  • Jakie są normy dla wyników cholesterolu, LDL, HDL i triglicerydów?
  • Jak rozumieć wynik lipidogramu?
  • Kto powinien wkonać lipidogram i kiedy?
Co warto wiedzieć o profilu lipidowym?

Czym jest lipidogram?

Definicja lipidogramu

Lipidogram, inaczej panel lipidowy lub profil lipidowy, służy do oceny stężeń różnych lipidów we krwi, takich jak cholesterol i triglicerydy.Rola cholesterolu w organizmie

Rola cholesterolu w organizmie

Cholesterol jest substancją chemiczną, która należy do grupy lipidów, czyli tłuszczów. Jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania ludzkiego organizmu. Około ⅓ cholesterolu w ciele człowieka pochodzi z pożywienia. Pozostałe ⅔ cholesterolu jest produkowane przez organizm – przede wszystkim przez wątrobę.

Na ilustracji obok zobaczysz, jaką rolę pełni cholesterol w Twoim ciele.

Jak widzisz, cholesterol pełni wiele ważnych funkcji w ludzkim ciele. Musi być dostarczany do tkanek całego organizmu z wątroby, w której jest produkowany, oraz z jelit, w których jest wchłaniany z pożywienia. Podobnie jak inne tłuszcze cholesterol nie jest rozpuszczalny w wodzie i stąd nie może być przenoszony przez krew w swojej czystej formie. Dlatego jest transportowany przez lipoproteiny – specjalne białka służące do przemieszczania cholesterolu. Najważniejszymi lipoproteinami są LDL i HDL.

Funkcje cholesterolu w organizmie

Lipoproteiny LDL i HDL

LDL – „zły cholesterol” i jego wpływ na zdrowie

LDL – transportuje cholesterol z wątroby do tkanek organizmu, gdzie jest wykorzystywany do różnych procesów, takich jak budowa błon komórkowych i synteza hormonów.

Gdy stężenie LDL jest wysokie, dochodzi do odkładania się cholesterolu w ścianach tętnic, co rozpoczyna proces tworzenia się blaszki miażdżycowej. Właśnie ze względu na udział w rozwoju miażdżycy LDL jest nazywany „złym cholesterolem”

Funkcja cholesterolu LDL

HDL – „dobry cholesterol” i jego korzyści

HDL – usuwa nadmiar cholesterolu z tkanek i transportuje go z powrotem do wątroby, gdzie jest rozkładany i wydalany z organizmu. HDL pomaga usuwać nadmiar cholesterolu z krwi i tętnic, przeciwdziałając odkładaniu się blaszek miażdżycowych. Dlatego jest nazywany „dobrym cholesterolem”.

Triglicerydy: Funkcje i źródła

Rola triglicerydów jako źródła energii

Triglicerydy (lub trójglicerydy; w skrócie TG) są tłuszczami występującymi zarówno w produktach zwierzęcych, jak i roślinnych. Triglicerydy obok węglowodanów są najważniejszym źródłem energii, które czerpiemy z pożywienia każdego dnia. Poza tym są przechowywane w tkance tłuszczowej jako zapas energii. Dzięki temu mogą być wykorzystane przez organizm w trakcie głodu lub intensywnego wysiłku fizycznego, gdy zapotrzebowanie na energię jest wysokie. Nie tylko pożywienie jest źródłem triglicerydów w organizmie.

Oprócz żywności triglicerydy są produkowane przez organizm w jego głównym laboratorium – czyli w wątrobie. Kiedy spożywasz zbyt dużą ilość wysokoenergetycznego jedzenia (przede wszystkim cukrów prostych), jego nadmiar, który nie został zużyty przez Twoje ciało, trafia do wątroby, a ona przekształca go w triglicerydy. Następnie wątroba uwalnia triglicerydy do krwi, a one trafiają do tkanki tłuszczowej.

Przekształcanie glukozy w triglicerydy

Czym jest lipidogram? – znaczenie

Znaczenie lipidogramu dla zdrowia

Teraz, kiedy już wiesz nieco więcej o cholesterolu i triglicerydach, wspólnie zastanowimy się, w jakim celu bada się ich stężenie we krwi. Choroby układu krążenia, takie jak zawał serca czy udar mózgu, są dominującą przyczyną śmierci ludzi na całym świecie. Dlatego od wielu lat naukowcy prowadzą badania nad czynnikami, które prowadzą do rozwoju tych chorób, aby ustalić, jak można im zapobiegać i jak je leczyć. Jednym z tych czynników jest podwyższony poziom cholesterolu i triglicerydów. Nadmiar cholesterolu i triglicerydów uczestniczy w rozwoju miażdżycy, która leży u podłoża większości chorób układu krążenia. Właśnie dlatego zaburzenia lipidowe (nieprawidłowe stężenia lipidów) są czynnikiem ryzyka sercowo-naczyniowego – czyli ryzyka chorób układu krążenia (zawału serca, udaru mózgu).

Lipidogram służy więc jako ważne badanie, które umożliwia ocenę ryzyka chorób sercowo-naczyniowych i podejmowanie działań w celu jego obniżenia.

 

Jak zrozumieć wynik lipidogramu?

Interpretacja wyników lipidogramu

Teraz przyjrzymy się bliżej, jak wygląda wynik profilu lipidowego.

  • Cholesterol całkowity (skrót TC – od angielskiego total cholesterol) określa stężenie cholesterolu we krwi, obejmując wszystkie jego frakcje, włączając LDL, HDL i pozostałe.
  • LDL-cholesterol (skrót LDL-C) określa stężenie frakcji „złego cholesterolu”, która wędruje z wątroby do komórek organizmu. Dla osób zdrowych, których ryzyko sercowo-naczyniowe określa się jako „niskie”, norma stężenia cholesterolu LDL wynosi poniżej 115 mg/dl. Jednak u osób obciążonych chorobami i czynnikami ryzyka chorób układu krążenia, normy stężenia cholesterolu LDL są niższe. Kto należy więc do tej drugiej grupy? Do grupy osób obciążonych chorobami i czynnikami ryzyka chorób układu krążenia należą:
    • 1) osoby obciążone licznymi czynnikami ryzyka, takimi jak starszy wiek, nadciśnienie tętnicze, palenie papierosów,
    • 2) osoby chorujące na: – cukrzycę, – przewlekłą chorobę nerek, – chorobę wieńcową,
    • 3) osoby, które przebyły zawał serca lub udar mózgu.

Jeżeli należysz do tej grupy, koniecznie skonsultuj swoje wyniki lipidogramu z lekarzem, aby dowiedzieć się, jakie jest Twoje docelowe stężenie cholesterolu LDL.

Zakresy referencyjne dla lipidogramu

Hipercholesterolemia

Przyczyny pierwotnej i wtórnej hipercholesterolemii

Podwyższone stężenie cholesterolu całkowitego lub LDL nazywa się HIPERCHOLESTEROLEMIĄ. Skąd bierze się podwyższone stężenie cholesterolu?

Najczęstszą przyczyną hipercholesterolemii jest połączenie dwóch przyczyn:

  1. skłonności genetycznej,
  2. niewłaściwej diety.

Ta postać hipercholesterolemii jest nazywana „pierwotną”. Rzadziej hipercholesterolemia jest powikłaniem schorzeń, takich jak: niedoczynność tarczycy, choroby nerek, wątroby. Może być również działaniem niepożądanym stosowanych leków. Ta postać hipercholesterolemii jest nazywana „wtórną”.

Hipercholesterolemia znacznie podnosi ryzyko zawału serca i udaru mózgu – w końcu cholesterol stanowi podstawowy składnik blaszek miażdżycowych, utrudniających przepływ krwi do narządów. Badania wykazują, że nawet 60% dorosłych Polaków ma za wysokie stężenie cholesterolu LDL – to aż 6 na 10 osób! Na szczęście skuteczne leczenie hipercholesterolemii jest możliwe

Czy stężenie cholesterolu LDL może być za niskie?

Stężenie cholesterolu LDL poniżej 50 mg/dl jest uważane za niskie. Przeprowadzone do tej pory badania nie wykazały, że niskie stężenie cholesterolu LDL jest niebezpieczne dla zdrowia. Na ten moment u osób z niskim stężeniem LDL nie prowadzi się żadnego leczenia ani nie zaleca diety bogatej w cholesterol.

Hipercholesterolemia - wynik lipidogramu

Cholesterol HDL

Różnice poziomu HDL u mężczyzn i kobiet

HDL-cholesterol (skrót HDL-C) określa stężenie frakcji „dobrego cholesterolu”, która transportuje cholesterol z tkanek do wątroby, gdzie jest on rozkładany. Zwróć uwagę, że w przeciwieństwie do cholesterolu całkowitego i LDL, których niski poziom jest pożądany, wysoki poziom HDL jest korzystny dla zdrowia. Dlaczego prawidłowy poziom HDL jest inny dla mężczyzn i kobiet?

Kobiety mają naturalnie wyższe stężenia cholesterolu HDL niż mężczyźni. Jest to spowodowane działaniem estrogenów, czyli żeńskich hormonów płciowych, które wpływają na przetwarzanie cholesterolu przez wątrobę. Dlatego punkt odcięcia prawidłowego stężenia HDL dla kobiet jest wyższy niż dla mężczyzn.

Znaczenie odpowiedniego poziomu HDL

Z czym wiąże się za niski poziom HDL? „Dobry cholesterol” HDL pochłania nadmiar cholesterolu z tkanek i krwi, odprowadza go do wątroby, która go rozkłada i wydala z organizmu. Odpowiedni poziom HDL chroni organizm przed chorobami układu krążenia. Niskie stężenie HDL przyczynia się do rozwoju miażdżycy i wynikających z niej chorób.

Skąd bierze się niskie stężenie HDL? Zbyt niski poziom HDL najczęściej wynika z:

  1. nieprawidłowego stylu życia – niewłaściwej diety, palenia papierosów, niskiej aktywności fizycznej,
  2. chorób, takich jak cukrzyca lub nadciśnienie tętnicze,
  3. predyspozycji genetycznej.

 

Niskie stężenie HDL zazwyczaj współwystępuje z innym odchyleniem w lipidogramie – np. z podwyższonym poziomem LDL lub triglicerydów.

Wyniki lipidogramu - hdl

Triglicerydy (TG)

Przyczyny podwyższonego stężenia triglicerydów

Triglicerydy (skrót: TG) są tłuszczami, które stanowią rezerwę energetyczną i budują tkankę tłuszczową. Ich stężenie we krwi nie powinno przekraczać 150 mg/dl. Podwyższone stężenie TG jest nieprawidłowe i może być spowodowane:

  • niewłaściwą dietą, bogatą w tłuszcze nasycone i cukry proste oraz nadmiernym spożywaniem alkoholu,
  • cukrzycą typu 2,
  • otyłością,
  • chorobami nerek i wątroby,
  • stosowaniem niektórych leków.

Za wysoki poziom TG jest kolejnym czynnikiem ryzyka rozwoju miażdżycy i chorób układu krążenia.

Wyniki lipidogramu - triglicerydy

Jakie są wskazania do badania lipidogramu?

Profilaktyka zdrowotna

  • Lipidogram jest jednym z badań profilaktycznych, czyli takich, które lekarz zleca bez podejrzenia choroby, aby dowiedzieć się, w jakim stanie jest Twoje zdrowie.
  • Obowiązkowo czeka to każdego od 40. roku życia, ponieważ od tego wieku ryzyko zachorowania na choroby sercowo-naczyniowe (takie jak zawał serca czy udar mózgu) zaczyna szybciej rosnąć, a nieprawidłowe stężenia lipidów dodatkowo zwiększają to ryzyko. Dzięki takiemu działaniu będzie można w porę wdrożyć leczenie, które pomoże zadbać o Twoje zdrowie.

Badanie kontrolne

Lekarz zleca lipidogram jako badanie kontrolne u osób, u których:

  • wcześniej stwierdzono nieprawidłowe stężenia lipidów, aby sprawdzić, czy dieta lub leki pozwoliły je unormować;
  • występują choroby układu krążenia, takie jak nadciśnienie tętnicze, choroba wieńcowa lub choroby zwiększające ryzyko sercowo-naczyniowe, np. cukrzyca lub choroby nerek.

Jak przygotować się do badania lipidogramu?

  1. Na pobranie krwi zgłoś się rano.
  2. Pamiętaj, żeby być na czczo – czyli bez jedzenia przez co najmniej 12 godzin (możesz pić wodę!).
  3. W dzień przed badaniem nie musisz przestrzegać żadnej specjalnej diety, ale nie spożywaj alkoholu.

Czy treść artykułu była praktyczna?
Administratorem danych jest Najprościej Mówiąc Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu ul. Podlaska 15, 60-623 Poznań, z którym można skontaktować się pod adresem biuro@najprosciejmowiac.pl. Przysługuje Ci prawo dostępu do danych, ich sprostowania, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia, wycofania zgody, wniesienia sprzeciwu oraz złożenia skargi do organu nadzorczego. Szczegółowe informacje o przetwarzaniu dostępne są w Polityce prywatności.
Dziękujemy za Twoją opinię 🎉
Chcesz świadomie uczyć się o zdrowiu wraz ze wsparciem lekarzy?
Zapisz się do naszego newslettera i otrzymuj materiały edukacyjne, informacje o nowych artykułach, kursach i zniżkach.
Zapisz się

Ucz się zdrowia z darmowymi kursami!

Poznaj niezbędną wiedzę, która da Ci poczucie kompetencji i oszczędzi samodzielnego poszukiwania odpowiedzi.

Niedoczynność tarczycy
Niedoczynność tarczycy
hashimoto dieta leki mity

  • Jak działa tarczyca i co oznaczają badania TSH, fT3, fT4 i USG? Czym jest niedoczynność tarczycy i choroba Hashimoto? Leki i diety: bezlaktozowa, bezglutenowa, przeciwzapalna, goitrogeny, suplementy.

Najważniejsze badania
Najważniejsze badania
krew mocz endoskopia

  • Dlaczego wykonuje się badania krwi, moczu i badania obrazowe? Jak się do nich przygotować i jak przebiegają? Co oznaczają wyniki badań i ich zaburzenia?

Jak leczyć chore dziecko?
Jak leczyć chore dziecko?
katar kaszel angina odporność

  • Jak leczyć katar, kaszel i ból gardła i biegunkę u dziecka? Kiedy zgłosić się do lekarza?

Narkoza i znieczulenia
Narkoza i znieczulenia
operacja narkoza znieczulenie poród

  • Czym są i jak krok po kroku przebiegają: narkoza, znieczulenie zewnątrzoponowe i podpajęczynówkowe? Co dzieje się podczas operacji?

Nadciśnienie tętnicze
Nadciśnienie tętnicze
ciśnienie leki dieta serce

  • Czym jest i jak objawia się nadciśnienie? Jak mu zapobiegać? Jak mierzyć ciśnienie? Jak leczyć nadciśnienie - rola leków oraz zmiany stylu życia (w tym diety).

Jak leczyć infekcje dorosłych?
Jak leczyć infekcje dorosłych?
infekcje leki mity suplementy

  • Jak skutecznie leczyć katar, ból gardła, gorączkę i zatoki? Jakich preparatów nie warto kupować? Czym różnią się od siebie infekcje? Kiedy i na co warto się szczepić?