Boli mnie głowa! Czy to migrena?

Z tego artykułu dowiesz się od lekarzy:
  • Dlaczego boli Cię głowa?
  • Czym różną się pierwotne bóle głowy od wtórnych?
  • Kiedy należy zgłosić się do lekarza z bólem głowy?
Boli mnie głowa! Czy to migrena?

BOLI MNIE GŁOWA – CO ROBIĆ?

Kliknij na kafelek by poznać odpowiedź!

KIEDY UDAĆ SIĘ DO LEKARZA?

Pilnie poszukuj pomocy medycznej lub zadzwoń pod nr 112, jeśli:

  • Występuje u Ciebie silny ból głowy, który nigdy wcześniej nie wystąpił (szczególnie u osoby >50. roku życia, która wcześniej nie miewała bólów głowy).
  • Ból narósł do maksymalnego poziomu w krótkim czasie (sekundy/minuty) – tzw. piorunujący ból głowy (np. opisywany jako najgorszy w życiu).
  • Ból głowy pojawił się podczas wysiłku fizycznego lub seksu.
  • Bólowi głowy towarzyszą zaburzenia świadomości (zmiana zachowana, agresja, nadmierna senność).
  • Bólowi głowy towarzyszyła utrata przytomności i/lub drgawki.
  • Bólowi głowy towarzyszy gorączka, wymioty (szczególnie poranne), światłowstręt i/lub sztywność karku (brak możliwości przygięcia głowy do klatki piersiowej).
  • Przyjmujesz leki przeciwkrzepliwe (warfaryna, acenokumarol, dabigastran, rywaroksaban, apiksaban).
  • Bólowi głowy towarzyszą ubytki neurologiczne (np. zaburzenia mówienia, widzenia, słabsza noga lub ręka).
  • Jesteś w ciąży, chorujesz na poważną chorobę przewlekłą (np. nowotwór), niedobory odporności (np. AIDS).
  • Ból wywołał uraz głowy (w szczególności u osób starszych i w trakcie przyjmowania leków przeciwkrzepliwych).
  • Zaistniało ryzyko zatrucia się czadem (piec gazowy w łazience, ból głowy u innych domowników).
A.
Znów dopadła mnie migrena! Najpierw jakieś błyski przed oczami, a za chwilę będzie mnie boleć głowa po lewej stronie. To jest zawsze taki pulsujący silny ból, który nie pozwala mi normalnie funkcjonować, muszę się położyć...
B.
Dzisiaj rano obudziłam się z bólem głowy, katarem i stanem podgorączkowym, bolą mnie mięśnie.
Czy to migrena?
C.
Popiliśmy ze znajomymi, jeden kolega spadł z muru, uderzając się dość mocno w głowę. Chyba stracił na chwilę przytomność, po czym wstał, położył się pod drzewem i zasnął. Nie możemy go dobudzić.
D.
Moja mama kilka minut temu krzyknęła, że nagle strasznie rozbolała ją głowa, zwymiotowała, po czym straciła na chwilę przytomność. Położyła się na kanapie, jest jakoś dziwnie senna.
E.
Dziadek 2 dni temu uderzył się w głowę i od tego czasu narzeka na ból, który narasta. Jest trochę markotny. A, i bierze leki na rozrzedzenie krwi z powodu arytmii serca.

Masz pytania do lekarzy?

Poznaj nasze kursy, które zbierają rzetelne informacje o leczeniu najczęstszych infekcji a także pozwolą Ci zadawać pytania lekarzom. Ucz się razem z nami! 😊

Jak leczyć chore dziecko?
Jak leczyć chore dziecko?
  • Jak skutecznie leczyć katar, kaszel i ból gardła u dziecka?
  • Jak opanować biegunkę i jelitówkę u dziecka?
  • Kiedy trzeba zgłosić się z dzieckiem do lekarza?
Jak leczyć infekcje dorosłych?
Jak leczyć infekcje dorosłych?
  • Jak skutecznie leczyć katar, ból gardła, gorączkę i zatoki?
  • Jakie preparaty mogą zaszkodzić zdrowiu?
  • Kiedy należy pilnie zgłosić się do lekarza?
Spis treści

BÓL GŁOWY – WSTĘP

Ból głowy jest jedną z wiodących dolegliwości występujących u człowieka, doświadcza go prawie każdy z nas. U niektórych występuje „od święta” i jest upamiętnieniem wczorajszej imprezy, nieprzespanej nocy, towarzyszy nadmiarowi wypitej kawy czy przeziębieniu. Inna osoba cierpiąca na częste i przewlekłe migreny może mieć z ich powodu znacznie obniżoną jakość życia. Z trzeciej jeszcze strony u starszej cioci, która poślizgnęła się w łazience, uderzając głową o szafkę, ból głowy może być oznaką poważnego krwawienia do wnętrza czaszki.

Jest to więc subiektywna dolegliwość z bardzo długą listą możliwych przyczyn, z których te najczęstsze potrafią być wysoce uciążliwe, jednak na szczęście są zwykle łagodne w swojej naturze. Musimy jednak pamiętać, że w głowie znajduje się nasze centrum dowodzenia, czyli mózg, a niektóre choroby mogą powodować jego poważne uszkodzenia i, co za tym idzie, stanowić zagrożenie zdrowia i życia. Jest to więc dolegliwość, która potrafi naprawdę przyprawiać o… ból głowy.

Podział bólów głowy

Bóle głowy dzielimy na dwie grupy w zależności od przyczyn:

  • pierwotne – częstsze; ich przyczyna nie wynika z żadnej innej choroby,
  • wtórne – rzadsze, jednak potencjalnie groźniejsze; są objawem jakiejś choroby dotyczącej głowy, szyi lub innych organów.

Czym jest pierwotny ból głowy?

Bóle głowy o charakterze pierwotnym stanowią zdecydowaną większość przypadków wszystkich bólów głowy. Często swój początek mają w młodym wieku (drugiej–trzeciej dekadzie życia), są dobrze znane danej osobie (epizody bólu mają podobny charakter), występują przewlekle i epizodycznie. U niektórych prawie codziennie, a u innych na przykład kilka razy do roku.

„Pierwotne” oznacza tyle, że nie są one objawem choroby leżącej u ich podłoża (przynajmniej na obecny stan wiedzy medycznej). Można w uproszczeniu powiedzieć, że ból w tym przypadku jest chorobą samą w sobie. Przyczyny są słabo poznane i uważa się, że takie dolegliwości wynikają z nadaktywności lub złego działania struktur odpowiedzialnych za odczuwanie bólu.

Najczęstszymi postaciami pierwotnych bólów głowy są napięciowe bóle głowy oraz migrena. Do rzadszych postaci bólu pierwotnego należą na przykład bóle klasterowe.

Bóle głowy o charakterze pierwotnym stanowią zdecydowaną większość przypadków wszystkich bólów głowy. Często swój początek mają w młodym wieku (drugiej–trzeciej dekadzie życia), są dobrze znane danej osobie (epizody bólu mają podobny charakter), występują przewlekle i epizodycznie. U niektórych prawie codziennie, a u innych na przykład kilka razy do roku.

„Pierwotne” oznacza tyle, że nie są one objawem choroby leżącej u ich podłoża (przynajmniej na obecny stan wiedzy medycznej). Można w uproszczeniu powiedzieć, że ból w tym przypadku jest chorobą samą w sobie. Przyczyny są słabo poznane i uważa się, że takie dolegliwości wynikają z nadaktywności lub złego działania struktur odpowiedzialnych za odczuwanie bólu.

Najczęstszymi postaciami pierwotnych bólów głowy są napięciowe bóle głowy oraz migrena. Do rzadszych postaci bólu pierwotnego należą na przykład bóle klasterowe.

Napięciowy ból głowy – objawy

Napięciowy ból głowy jest najczęstszym rodzajem bólu głowy na świecie. Gdybyśmy chcieli go zdefiniować, należałoby wymienić następujące cechy:

  • Zwykle „zwyczajny” ból głowy dla danej osoby.
  • Natężenie nieduże, zwykle łagodne do umiarkowanego.
  • Możliwe jest wykonywanie codziennych aktywności pomimo bólu.
  • Obejmuje całą głowę i sprawia wrażenie uciskającej opaski/hełmu.
  • Trwa od kilkudziesięciu minut do kilku dni.
  • Może być wyzwalany przez stres, niedobór snu, używki (alkohol, kofeina), odwodnienie, zmiany hormonalne (np. podczas cyklu menstruacyjnego).
  • Brak dodatkowych objawów.

Migrena – objawy

Niektóre osoby używają pojęć „ból głowy” i „migrena” zamiennie. Jednak nie każdy ból głowy to migrena. Migreny są konkretnym rodzajem pierwotnych bólów głowy, które również dotykają znacznej części społeczeństwa; w Polsce ocenia się, że jest to ok. 8% populacji – niemało! Jakie są cechy bólu migrenowego?

  • Napady migrenowe mają nasilenie umiarkowane do znacznego i trwają od kilku godzin do kilku dni.
  • Często ból obejmuje połowę głowy, ma charakter pulsujący.
  • Mogą pojawić się dodatkowe objawy (jak mdłości czy nadwrażliwość na światło, dźwięki lub zapachy).
  • Aura migrenowa – u części osób (ok. 15%) cierpiących na migreny przed wystąpieniem bólu występują różnorodne wrażenia zmysłowe (najczęściej wzrokowe), np. mroczki, błyski, zaburzenia ostrości widzenia. Mogą pojawić się też inne objawy neurologiczne jak drętwienia rąk czy zaburzenia mowy (te mogą wymagać niekiedy różnicowania z udarem mózgu i innymi przyczynami neurologicznymi).

Niektóre osoby używają pojęć „ból głowy” i „migrena” zamiennie. Jednak nie każdy ból głowy to migrena. Migreny są konkretnym rodzajem pierwotnych bólów głowy, które również dotykają znacznej części społeczeństwa; w Polsce ocenia się, że jest to ok. 8% populacji – niemało! Jakie są cechy bólu migrenowego?

  • Napady migrenowe mają nasilenie umiarkowane do znacznego i trwają od kilku godzin do kilku dni.
  • Często ból obejmuje połowę głowy, ma charakter pulsujący.
  • Mogą pojawić się dodatkowe objawy (jak mdłości czy nadwrażliwość na światło, dźwięki lub zapachy).
  • Aura migrenowa – u części osób (ok. 15%) cierpiących na migreny przed wystąpieniem bólu występują różnorodne wrażenia zmysłowe (najczęściej wzrokowe), np. mroczki, błyski, zaburzenia ostrości widzenia. Mogą pojawić się też inne objawy neurologiczne jak drętwienia rąk czy zaburzenia mowy (te mogą wymagać niekiedy różnicowania z udarem mózgu i innymi przyczynami neurologicznymi).

Czym jest wtórny ból głowy?

Jest to taki ból głowy, który stanowi objaw jakiegoś procesu chorobowego dotyczącego okolicy głowy i szyi lub jest objawem choroby toczącej się w odległym miejscu – i to odróżnia go od bólu o charakterze pierwotnym, który już omówiliśmy. Mimo że wtórny ból głowy jest zdecydowanie rzadszy, miewa groźne przyczyny. Może objawić się jako ból o nowym, nieznanym dotychczas charakterze.

Jakie mogą być przyczyny wtórnego bólu głowy?

W obrębie głowy i szyi znajduje się wiele struktur, w których może dochodzić do różnych procesów chorobowych, między innymi:

  • Tkanka mózgowa – co ciekawe, sama tkanka mózgowa nie boli! Jednak w jej obrębie mogą rozwijać się na przykład nowotwory mogące powodować wzrost ciśnienia wewnątrz czaszki.
  • Błony otaczające mózg, tzw. opony mózgowo-rdzeniowe – mogą powodować ból, gdy są naciągane (na przykład gdy wewnątrz czaszki rośnie ciśnienie w wyniku krwawienia po urazie) lub podrażniane (na przykład w wyniku zapalenia – zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych).
  • Naczynia krwionośne – stany zapalne, uszkodzenie, pęknięcie naczynia.
  • Zatoki – ból głowy w przebiegu zapalenia zatok.
  • Oczy, uszy, jama ustna – jaskra, zapalenie ucha, choroby zębów.

Oprócz tego ból głowy mogą powodować choroby toczące się poza głową i jej okolicami – nasilony stan zapalny (np. zakażenie układu moczowego), wysokie ciśnienie tętnicze krwi… i wiele można by jeszcze wymieniać…

Oczywiście nie każdy wtórny ból głowy zagraża zdrowiu i życiu, jednak każdy groźny ból głowy jest wtórny. Objawy mogące świadczyć o groźnej przyczynie nazywamy czerwonymi flagami. Zostały one wymienione w ramce na początku artykułu.

Diagnostyka bólu głowy

Wywiad lekarski

W ogólnym ujęciu bóle głowy niebudzące większego niepokoju to bóle o charakterze pierwotnym, które mają taki sam charakter jak zazwyczaj. Przykładem będzie tutaj osoba z migrenami, która ma epizod bólu taki sam, jakiego doświadczała wielokrotnie w przeszłości. Bólem niebudzącym większego niepokoju jest również ból głowy o niewielkim nasileniu reagujący na pospolite leki przeciwbólowe, towarzyszący na przykład przeziębieniu czy przemęczeniu. Jeśli ból nie ustępuje lub jeśli narasta, wymaga dalszej diagnostyki.

Szczególnie szybkiej diagnostyki wymagają bardzo silne bóle głowy o nowym charakterze lub takie, którym towarzyszą inne czerwone flagi.

Jak widać, kwestia bólu głowy jest skomplikowana i wymaga holistycznego spojrzenia. Decyzje dotyczące dalszej diagnostyki powinny być uzależnione od dokładnego wywiadu lekarskiego, zbadania, stwierdzenia ewentualnych czerwonych flag. W przypadku podejrzenia poważnej diagnozy (jak krwawienie podpajęczynówkowe) może być konieczna pilna diagnostyka w warunkach szpitalnych.

Badania dodatkowe i badania obrazowe

Lekarz może zalecić wykonanie badań krwi, badań obrazowych (jak tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny). W diagnostyce niektórych chorób konieczne może się okazać pobranie płynu mózgowo-rdzeniowego, w którym zanurzone są nasz mózg i rdzeń kręgowy – w tym celu wykonuje się zabieg zwany punkcją lędźwiową, podczas którego nakłuwa się okolicę kręgosłupa i pozyskuje niewielką ilość płynu do probówki.

Wywiad lekarski

W ogólnym ujęciu bóle głowy niebudzące większego niepokoju to bóle o charakterze pierwotnym, które mają taki sam charakter jak zazwyczaj. Przykładem będzie tutaj osoba z migrenami, która ma epizod bólu taki sam, jakiego doświadczała wielokrotnie w przeszłości. Bólem niebudzącym większego niepokoju jest również ból głowy o niewielkim nasileniu reagujący na pospolite leki przeciwbólowe, towarzyszący na przykład przeziębieniu czy przemęczeniu. Jeśli ból nie ustępuje lub jeśli narasta, wymaga dalszej diagnostyki.

Szczególnie szybkiej diagnostyki wymagają bardzo silne bóle głowy o nowym charakterze lub takie, którym towarzyszą inne czerwone flagi.

Jak widać, kwestia bólu głowy jest skomplikowana i wymaga holistycznego spojrzenia. Decyzje dotyczące dalszej diagnostyki powinny być uzależnione od dokładnego wywiadu lekarskiego, zbadania, stwierdzenia ewentualnych czerwonych flag. W przypadku podejrzenia poważnej diagnozy (jak krwawienie podpajęczynówkowe) może być konieczna pilna diagnostyka w warunkach szpitalnych.

Badania dodatkowe i badania obrazowe

Lekarz może zalecić wykonanie badań krwi, badań obrazowych (jak tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny). W diagnostyce niektórych chorób konieczne może się okazać pobranie płynu mózgowo-rdzeniowego, w którym zanurzone są nasz mózg i rdzeń kręgowy – w tym celu wykonuje się zabieg zwany punkcją lędźwiową, podczas którego nakłuwa się okolicę kręgosłupa i pozyskuje niewielką ilość płynu do probówki.

Leczenie bólu głowy

Leczenie pierwotnych bólów głowy skupia się głównie na łagodzeniu dolegliwości samej w sobie – w szczególności mają tu zastosowanie leki przeciwbólowe.

Leczenie wtórnego bólu głowy – oprócz łagodzenia bólu – powinno być ukierunkowane na leczenie przyczyny.

Czy treść artykułu była praktyczna?
Administratorem danych jest Najprościej Mówiąc Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu ul. Podlaska 15, 60-623 Poznań, z którym można skontaktować się pod adresem biuro@najprosciejmowiac.pl. Przysługuje Ci prawo dostępu do danych, ich sprostowania, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia, wycofania zgody, wniesienia sprzeciwu oraz złożenia skargi do organu nadzorczego. Szczegółowe informacje o przetwarzaniu dostępne są w Polityce prywatności.
Dziękujemy za Twoją opinię 🎉
Chcesz świadomie uczyć się o zdrowiu wraz ze wsparciem lekarzy?
Zapisz się do naszego newslettera i otrzymuj materiały edukacyjne, informacje o nowych artykułach, kursach i zniżkach.
Zapisz się

Ucz się zdrowia z darmowymi kursami!

Poznaj niezbędną wiedzę, która da Ci poczucie kompetencji i oszczędzi samodzielnego poszukiwania odpowiedzi.

Niedoczynność tarczycy
Niedoczynność tarczycy
hashimoto dieta leki mity
  • Jak działa tarczyca i co oznaczają badania TSH, fT3, fT4 i USG? Czym jest niedoczynność tarczycy i choroba Hashimoto? Leki i diety: bezlaktozowa, bezglutenowa, przeciwzapalna, goitrogeny, suplementy.
Jak leczyć chore dziecko?
Jak leczyć chore dziecko?
katar kaszel angina odporność
  • Jak leczyć katar, kaszel i ból gardła i biegunkę?
  • Kiedy zgłosić się do lekarza?
Narkoza i znieczulenia
Narkoza i znieczulenia
operacja narkoza znieczulenie poród
  • Czym są i jak krok po kroku przebiegają: narkoza, znieczulenie zewnątrzoponowe i podpajęczynówkowe? Co dzieje się podczas operacji?
Nadciśnienie tętnicze
Nadciśnienie tętnicze
ciśnienie leki dieta serce
  • Czym jest i jak objawia się nadciśnienie? Jak mu zapobiegać? Jak mierzyć ciśnienie? Jak leczyć nadciśnienie - rola leków oraz zmiany stylu życia (w tym diety).
Jak leczyć infekcje dorosłych?
Jak leczyć infekcje dorosłych?
infekcje leki mity suplementy
  • Jak skutecznie leczyć katar, ból gardła, gorączkę i zatoki? Jakich preparatów nie warto kupować? Czym różnią się od siebie infekcje? Kiedy i na co warto się szczepić?
Kolonoskopia i gastroskopia
Kolonoskopia i gastroskopia
kolonoskopia gastroskopia
  • Czym są kolonoskopia i gastroskopia oraz dlaczego się je wykonuje? Jak krok po kroku przebiegają kolonoskopia i gastroskopia? Jakie są rodzaje znieczulenia i jak przygotować się do badania?

Źródła

  1. Rosen’s Emergency Medicine. Concepts and Clinical Practice, red. R.M. Walls i in., wyd. 9, Philadelphia 2017.
  2. J.J. Rożniecki, M. Bodzioch, Objawy. Bóle głowy, w: Interna Szczeklika. Mały podręcznik 2023/24, red. P. Gajewski, Kraków 2023.
  3. Samoistne bóle głowy, Neurologia Praktyczna, neurologia-praktyczna.pl.
  4. M. Siemiński, Napięciowe bóle głowy w praktyce lekarza rodzinnego, „Forum Medycyny Rodzinnej” 2017, tom 11, nr 6.
  5. J.P. Wyatt i in., Oxford Handbook of Emergency Medicine, wyd. 5, Oxford 2020.